Người mắc quai bị nên và không nên ăn gì để mau khỏi bệnh

Thứ Tư, 06-07-2022 (GMT+7)

Tuy quai bị là căn bệnh lành tính nhưng lại có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách. Chế độ sinh hoạt và ăn uống cũng ảnh hưởng rất lớn trong việc đẩy lùi và ngăn ngừa biến chứng của bệnh. Người quai bị không nên ăn gì để mau khỏi bệnh? Tham khảo bài viết để có thông hiểu biết.

1. Tổng quan về bệnh quai bị

Bệnh quai bị là gì?

Quai bị là một bệnh lây truyền do virus Mumps thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Loại virus này có khả năng tồn tại bên ngoài cơ thể khoảng 30 – 60 ngày trong điều kiện nhiệt độ 15 – 200 độ C và nhanh chóng bị tiêu diệt dưới tác động của hóa chất diệt khuẩn hoặc nhiệt độ trên 560 độ C.

Bệnh quai bị dễ lây cho người khác nhất vào thời điểm 2 ngày trước khi người bệnh xuất hiện triệu chứng hoặc 6 ngày sau khi người bệnh đã không còn triệu chứng. Con đường lây nhiễm bệnh chủ yếu là dịch tiết mũi họng của người bệnh khi họ khạc nhổ, hắt hơi, ho, nói chuyện,… hoặc qua nước bọt. Bệnh thường gặp vào mùa xuân, hay gặp tháng 4, 5; trong các môi trường tập thể như trường học, nhà trẻ.

Triệu chứng của bệnh quai bị

Người mắc quai bị thường xuất hiện các triệu chứng dưới đây sau khi nhiễm virus quai bị khoảng 14 – 24 ngày:

– Bỗng nhiên sốt cao kèm đau đầu.

– Chán ăn.

– Sưng và đau một hoặc hai bên tuyến nước bọt sau khi bị sốt khoảng 1 – 3 ngày khiến cho khuôn mặt bị biến dạng, nuốt khó, nhai khó.

– Người mệt mỏi, toàn thân đau nhức.

– Buồn nôn và bị nôn.

– Nam giới có thể bị sưng ở bìu và đau ở tinh hoàn.

Biến chứng của bệnh quai bị

– Viêm tinh hoàn: nam giới gặp biến chứng này sẽ có hiện tượng sưng to tinh hoàn gấp 2 – 3 lần so với bình thường, vùng bìu đau, dày mào tinh bất thường, mệt và sốt cao. Có khoảng 30% nam giới gặp biến chứng này sẽ bị teo tinh hoàn khiến cho số lượng và chất lượng tinh trùng giảm sút, tăng nguy cơ mắc bệnh vô sinh.

– Viêm buồng trứng: chiếm khoảng 7% nữ giới với các dấu hiệu như: sốt; đau một bên hố chậu; bất thường về lượng, màu sắc và mùi của khí hư. Bệnh có thể tiến triển gây dính buồng trứng, viêm buồng trứng mãn tính, u nang buồng trứng, u nang ống dẫn trứng, tắc vòi trứng,… ảnh hưởng đến chức năng sinh sản.

– Viêm não: virus quai bị sau khi tấn công vào cơ thể có thể tấn công hệ thần kinh trung ương từ đó gia tăng nguy cơ đối với bệnh viêm não và viêm màng não.

– Mất thính lực vĩnh viễn: tuy đây là biến chứng hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra với tỷ lệ 2/10.000. Nó dễ xảy ra ở giai đoạn bệnh khởi phát vì virus quai bị khiến cho ốc tai bị tổn thương. Lúc này người bệnh sẽ bị điếc và không có khả năng khôi phục thính lực nên cuộc sống sau này sẽ bị ảnh hưởng rất lớn.

Ngoài ra, quai bị còn có thể biến chứng viêm đường hô hấp, viêm tuyến giáp, viêm cơ tim,…

2. Người mắc bệnh quai bị nên kiêng gì?

Kiêng gió và nước lạnh

Gió và nước lạnh là hai yếu tố khiến vùng mắc quai bị sưng và đau hơn. Do đó, người bệnh cần lưu ý mặc quần áo dài tay để che chắn gió trong trường hợp cần phải ra ngoài, để hạn chế tối đa nguy cơ khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Bên cạnh đó, không phải kiêng nước là đồng nghĩa với việc người bệnh không cần tắm và vệ sinh cơ thể mỗi ngày. Thực tế, người bệnh quai bị nên đặc biệt lưu ý việc vệ sinh cơ thể hàng ngày để tiêu diệt sạch sẽ vi khuẩn, vi trùng. Thay vì tắm bằng nước lạnh, người bệnh nên tắm bằng nước ấm và không nên ngâm mình quá lâu.

Không nên hoạt động mạnh

Khi mắc bệnh quai bị, người bệnh nên sắp xếp thời gian biểu hợp lý để có thể nghỉ ngơi giúp cơ thể nhanh chóng hồi phục, nâng cao sức đề kháng chống lại bệnh tật. Không hiếm những trường hợp biến chứng quai bị sưng đau tinh hoàn ở nam giới, do người bệnh vận động mạnh. Nếu không điều trị kịp thời có thể dẫn đến vô sinh.

Không tự ý dùng thuốc

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc tại nhà, mà nên đến các cơ sở y tế có các bác sĩ chuyên môn để theo dõi và điều trị, đề phòng những biến chứng có thể xảy ra. Bệnh quai bị hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc điều trị chủ yếu dựa trên các nguyên tắc hạn chế vận động, an thần và chăm sóc bệnh nhân tốt, điều trị chống viêm tinh hoàn, buồng trứng, viêm màng não – viêm não, viêm tụy. Các bác sĩ chỉ định kháng sinh trong những trường hợp có bội nhiễm do vi khuẩn. Với các thể nặng có thể dùng Globulin miễn dịch kết hợp.

Kiêng ăn đồ chua, cay, thịt gà và món ăn làm từ nếp

Những thực phẩm chua, cay sẽ khiến tình trạng bệnh quai bị trở nên nghiêm trọng hơn, kéo dài thời gian hồi phục của bệnh nhân. Nguyên nhân bởi những loại thực phẩm này khiến tuyến nước bọt của người bệnh hoạt động nhiều hơn, làm tăng tiết nước bọt khiến chỗ quai bị sưng to hơn. Tương tự, những món ăn được làm từ nếp như xôi, bánh chưng, bánh trôi,…, cũng có thể gây ra tình trạng này.

Bên cạnh đó khi mắc bệnh quai bị, người bệnh nên kiêng ăn thịt gà. Vì gà là món ăn khá dai, có thể ảnh hưởng đến tuyến nước bọt đang sưng viêm khi người bệnh cố gắng nhai. Ngoài ra, thịt gà là thực phẩm khó tiêu hóa, không tốt cho người bệnh.

3. Những loại thực phẩm người quai bị nên ăn để mau lành bệnh

Ưu tiên lựa chọn những thức ăn dạng lỏng và mềm

Khi mắc bệnh quai bị, người bệnh sốt cao, sưng đau tuyến nước bọt khiến việc ăn uống trở nên khó khăn. Vì vậy, người thân nên ưu tiên cho bệnh nhân ăn những thức ăn dạng lỏng nhưng vẫn đầy đủ chất dinh dưỡng như: canh trứng, ngó sen, gạo tẻ,… Hệ tiêu hóa của người bệnh trong thời gian này khá nhạy cảm, nên người thân cần lưu ý điều chỉnh khẩu phần ăn hàng ngày sao cho phù hợp, lượng ít và hạn chế nhai mạnh. Tốt nhất nên chia nhỏ thực đơn ra thành nhiều bữa trong ngày.

Nên ăn những món ăn được chế biến từ đậu

Món ăn chế biến từ đậu có hàm lượng dinh dưỡng cao, bao gồm các loại vitamin cần thiết giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng như: vitamin A, vitamin C, vitamin B1… Chính vì lý do đó, ăn những món ăn được chế biến từ đậu là phương pháp hiệu quả chống lại bệnh tật. Người thân ninh nhừ đậu tương, đậu xanh với số lượng ngang nhau cho người bệnh quai bị ăn mỗi ngày. Sau khi ăn 3 đến 5 ngày liên tiếp, bệnh sẽ nhanh chóng thuyên giảm.

Nên ăn bổ sung những món ăn từ rau xanh

Không chỉ riêng người bệnh quai bị, mà đối với rất nhiều căn bệnh khác rau xanh luôn là món ăn được ưa chuộng hàng đầu. Nguyên nhân là do vitamin A có nhiều trong rau xanh rất tốt cho hệ tiêu hóa, giúp tăng trưởng thể chất và bảo vệ cơ thể chống nhiễm trùng nhờ vào cơ chế tăng cường hoạt động của hệ thống miễn dịch, nhất là các bạch cầu lympho T, lympho B và bạch cầu đa nhân trung tính, cả về số lượng lẫn chất lượng.

Uống nhiều nước

Người bệnh quai bị thường có triệu chứng sốt và mất nước, vì vậy bù đủ lượng nước và chất điện giải mất đi để cơ thể được cân bằng là việc rất quan trọng. Người bệnh quai bị không nên uống nước quá nóng hoặc quá lạnh, thay vào đó nên dùng nước lọc thông thường hoặc nước ấm (có thể làm giảm cơn đau).

Ngoài ra, súc miệng thường xuyên bằng nước muối pha loãng giúp hạn chế sự phát triển của các vi khuẩn trong khoang miệng và tránh khô miệng.

Bệnh quai bị tuy lành tính nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Do đó khi mắc bệnh quai bị, người bệnh cần đặc biệt lưu ý quai bị kiêng gì và tuân thủ đúng theo chỉ định của bác sĩ điều trị.