Cơ chế hoạt động của 5 loại vắc xin ở trẻ

Thứ Tư, 06-07-2022 (GMT+7)

Khi được tiêm vào cơ thể, vắc xin kích thích cơ thể sinh ra miễn dịch chủ động đặc hiệu để phòng, chống lại một bệnh truyền nhiễm nào đó. Sau khi được tiêm vắc xin, hệ miễn dịch cơ thể nhận diện và ghi nhớ chúng. Khi xuất hiện một tác nhân gây bệnh nào đó xâm nhập cơ thể, hệ miễn dịch đã ghi nhớ trước đó sẽ tấn công lại tác nhân gây bệnh một cách nhanh chóng.

Hệ miễn dịch cơ thể quan trọng như thế nào?

Khi cơ thể bị vi khuẩn hoặc virus xâm nhập, hệ miễn dịch của cơ thể sử dụng một số cơ chế để chống lại nhiễm trùng. Tế bào máu chứa các hồng cầu, để mang oxy đến các mô và hệ cơ quan, đồng thời chứa các tế bào bạch cầu hoặc tế bào miễn dịch, để chống lại tình trạng nhiễm trùng. Những tế bào bạch cầu này bao gồm đại thực bào, tế bào lympho B và tế bào lympho T:

  • Đại thực bào là các tế bào bạch cầu kích thước lớn, có khả năng thu lấy và tiêu hóa vi trùng (tác nhân gây bệnh), cùng với các tế bào đã chết hoặc sắp chết. Sau đó, các đại thực bào để lại một phần của vi trùng xâm nhập, được gọi là kháng nguyên. Hệ miễn dịch nhận diện các kháng nguyên là “vật thể lạ”, có tính nguy hiểm, dẫn đến phản ứng kích thích các kháng thể tấn công chúng;
  • Tế bào lympho B là các tế bào bạch cầu phòng thủ. Chúng tạo ra các kháng thể tấn công các kháng nguyên do đại thực bào để lại;
  • Tế bào lympho T là một loại tế bào bạch cầu phòng thủ khác. Chúng tấn công các tế bào trong cơ thể đã bị nhiễm bệnh.

Trong lần đầu tiên cơ thể tiếp xúc với vi trùng, có thể phải mất vài ngày để hệ miễn dịch nhận diện và vượt qua nhiễm trùng. Sau khi bị nhiễm trùng, hệ thống miễn dịch sẽ ghi nhớ những gì nó học được về cách bảo vệ cơ thể chống lại căn bệnh đó.

Một vài tế bào lympho T trong cơ thể được gọi là tế bào trí nhớ (memory cells) sẽ nhanh chóng hoạt động nếu cơ thể gặp lại những vi trùng tương tự đã gặp phải trước đây. Khi các kháng nguyên quen thuộc được phát hiện và nhận diện bởi hệ miễn dịch, các tế bào lympho B tạo ra các kháng thể đặc hiệu để tấn công chúng.

Vai trò của vắc xin trong việc bảo vệ cơ thể

Khi vắc-xin được đưa vào cơ thể, cơ thể sẽ nhận diện vắc-xin như là “vật lạ”, kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể sản sinh ra kháng thể trung hòa tác nhân gây bệnh, tương tự nhiễm trùng tự nhiên. Quá trình tạo kháng thể thường mất khoảng vài tuần và có thể gây nên một vài triệu chứng nhẹ như sốt, nhưng đây là biểu hiện bình thường và được coi như là dấu hiệu đáp ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể.

Phản ứng miễn dịch tự nhiên này còn kích hoạt hệ thống bảo vệ thứ hai của cơ thể chúng ta, gọi là miễn dịch thích nghi. Khi quá trình miễn dịch này kết thúc, cơ thể sẽ tạo ra các tế vào Lympho để ghi nhớ miễn dịch, đặc biệt là tế bào Lympho T. Khi tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ nhanh chóng nhận diện, khởi động các đáp ứng miễn dịch nhanh, mạnh và hiệu quả để sẵn sàng tiêu diệt các tác nhân gây bệnh, giúp cơ thể chủ động chống lại tác nhân gây bệnh.

Một khi tình trạng nhiễm trùng nhẹ biến mất, trong cơ thể sẽ xuất hiện các tế bào lympho T trí nhớ, đồng thời các tế bào lympho B cũng sẽ ghi nhớ cách chống lại tác nhân gây bệnh tương tự như vậy trong tương lai. Tuy nhiên thông thường phải mất một vài tuần để cơ thể sản xuất đủ lượng tế bào lympho T và tế bào lympho B sau khi tiêm chủng. Do đó, một vài trường hợp có thể bị nhiễm bệnh ngay trước hoặc ngay sau khi tiêm vắc – xin vì hiệu quả bảo vệ chưa phát triển hoàn chỉnh.

Cơ chế hoạt động của 5 loại vắc xin ở trẻ nhỏ

  • Vắc xin sống giảm độc lực: Là vắc xin có chứa vi rút đã được làm yếu đi để nó không có khả năng gây bệnh được nữa. Vì là vắc xin vi rút sống đã được làm yếu đi, nên nó gây ra miễn dịch gần giống như miễn dịch tự nhiên khi nhiễm trùng. Ví dụ như các vắc xin sởi, quai bị, rubella, thủy đậu. Tuy nhiên vì là vắc xin sống, nên những người bị suy giảm miễn dịch không nên tiêm loại vắc xin này.
  • Vắc xin bất hoạt: là vắc xin chế từ vi sinh vật đã bị bất hoạt hay bị giết chết nhưng vẫn giữ tính kháng nguyên. Ví dụ như vắc xin ho gà toàn tế bào,
  • Vắc xin giải độc tố: Là vắc xin chế từ độc tố của vi khuản sau khi đã làm mất đi khả năng gây độc của nó nhưng vẫn giữ tính kháng nguyên, vi dụ như vắc xin giải độc tố uốn ván, vắc xin giải độc tố bạch hầu.
  • Vắc xin tiểu đơn vị: là vắc xin chỉ chứa một phần mang tính kháng nguyên của vi sinh vật gây bệnh, sau khi đã loại trừ các phần khác không mang tính kháng nguyên mà có thể gây phản ứng nhiều hơn, ví dụ như vắc xin ho gà vô bào.
  • Vắc – xin cộng hợp: Nhắm đến một nhóm các vi khuẩn có chung đặc điểm cấu trúc là lớp áo ngoài chứa các phân tử đường polysaccharide. Lớp áo polysaccharide này đóng vai trò là “lớp ngụy trang” kháng nguyên vi khuẩn, do đó hệ miễn dịch non yếu của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ không thể nhận diện và tạo ra đáp ứng chống lại chúng. Vắc – xin cộng hợp sẽ giúp giải quyết vấn đề này. Khi tạo ra vắc – xin cộng hợp, các nhà khoa học đã gắn kháng nguyên hoặc giải độc tố của vi khuẩn hoặc virus gây bệnh mà hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh có thể nhận biết với lớp polysaccharide. Điều này giúp hệ miễn dịch non yếu của trẻ có thể phản ứng lại với lớp vỏ polysaccharide và ngăn ngừa bệnh. Một ví dụ của vắc – xin cộng hợp là vắc – xin Haemophilus influenzae type B (Hib).

Trẻ nhỏ nên tiêm vắc xin ở đâu an toàn?

Phòng khám Đa khoa Quốc tế True Hope Linh Đàm là đơn vị được Bộ Y Tế/ Sở Y tế cấp phép và chứng nhận là cơ sở đạt yêu cầu tiêm chủng vắc xin tại Hà Nội. Hiện PKĐK True Hope Linh Đàm đang cung cấp đầy đủ các loại vắc xin có nguồn gốc rõ ràng, được sản xuất tại châu Âu, Mỹ, Việt Nam và được bảo quản theo dây chuyền lạnh, tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của Bộ Y tế.

  • Khi tới True Hope, trẻ sẽ được các bác sĩ thăm khám, sàng lọc tình trạng sức khỏe, tư vấn vắc xin và đưa ra phác đồ phù hợp.
  • Không gian chờ theo dõi sau tiêm thoáng mát, trẻ nhỏ sẽ được kiểm tra lại sức khỏe trước khi ra về.
  • Vắc xin được nhập khẩu và bảo quản khắt khe tại hệ thống kho lạnh hiện đại với dây chuyền bảo quản nghiêm ngặt đạt chuẩn GPS.
  • Đội ngũ bác sĩ, chuyên gia y tế giàu kinh nghiệm, tận tâm với nghề.
  • Cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế hiện đại, hỗ trợ tiêm chủng đạt chất lượng cao.

Liên hệ ngay tới True Hope để được tư vấn phác đồ tiêm chủng phù hợp với trẻ.

PHÒNG KHÁM ĐA KHOA QUỐC TẾ TRUE HOPE LINH ĐÀM
Hotline: 1900 636550
Địa chỉ: CC2, KĐT Linh Đàm, Đại Kim, Hoàng Mai, Hà Nội
Fanpage: facebook.com/truehope.linhdam/